از من پرسیده بودند که چه کتابهایی را برای مطالعه در حوزه عکاسی خواندهام و پیشنهاد میکنم. تصمیم گرفتم کتابهایی که تاکنون مطالعه کردهام و به نظرم برای عکاسان میتواند سودمند باشد را در یک لیست گردآوری کنم. امیدوارم برای کسانی که به عکاسی علاقهمندند این فهرست سودمند باشد. در ادامه چند نشر خوب را هم معرفی میکنم.
بخش تکنیک:
اگر در زمینه تکنیک، قواعد ترکیببندی، نورسنجی و … به دنبال کتابی هستید که کمکتان کند، اینها را پیشنهاد میکنم:
۱- ترکیببندی در عکاسی/هارالد مانته/ نشر سروش
۲- رنگ در عکاسی/ هارالد مانته/ نشر سروش
۳- دید خلاقانه در عکاسی/ برایان پترسون/ نشر پشوتن
۴- نورسنجی در عکاسی/ برایان پترسون/ نشر پشوتن
۵- چشم عکاس/ مایکل فریمن/ نشر آبان
۶-عکاسی دیجیتال/آروین آذرگین/نشر دوژه (عکاسی را بسیار روان یاد میدهد.)
۷- عکاسی آسان/پدرام حکیم زاده/نشر شهر پدرام
۸- نور پردازی حرفه ای در عکاسی/رامین کاکاوند/(بسیار عالی و کاربردی برای انواع عکاسی ها)
در ژانر عکاسی خیابانی:
عکاسی خیابانی با اریک کیم/ اریک کیم/ نشر نیسا
بخش درک و فهم عکس:
۱- نقد عکس درآمدی بر درک تصویر/ تری بَرِت/ نشر مرکز
۲- درجهت عکس/ یوریک کریم مسیحی/ نشر بیدگل (یوریک کریم مسیحی در این کتاب رویکرد جان سارکوفسکی در کتاب نگاه به عکسها را پیش میگیرد و با آوردن یک عکس و نوشتن یادداشت کوتاهی بر آن، تداعیها، تفاسیر و افکارش را درباره آن عکسها بیان میکند.)
۳- عکس و دیدن عکس/ یوریک کریم مسیحی/ نشر بیدگل (این کتاب شامل جستارهای کوتاه و روان درباره نکاتی در عکاسی است از جمله ترکیببندی، تداعی، دیدن عکس و …)
۴- درباره نگاه به عکسها/ گفتگوی بیل جی و دیوید هورن/ نشر حرفه هنرمند
۵- درباره عکاسی/ سوزان سونتاگ/ نشر حرفه نویسنده (سوزان سونتاگ در مجموعه مقالاتی رسانهی عکاسی را از آغاز مورد بررسی و تحلیل قرار میدهد.)
۶- شیوههای دیدن/ جان برجر/ نشر شورآفرین (این کتاب به طور کلی به نحوه نگریستن ما به تصاویر میپردازد و سویههای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تصاویر در طول زمان را برای ما آشکار میکند.)
۷- درک عکس/ جان برجر/ نشر پرگار (اگرچه کتاب شیوههای دیدن نحوهی نگریستن ما را بررسی میکند اما برجر در این کتاب در قالب مجموعهای از مقالات درباره عکس صحبت میکند. هر مقاله عکسهایی مربوط به خودش را دارد و برجر تفاسیر و تحلیلهایش را از عکسها بیان میکند.)
۸- مبادی سواد بصری/ دونیس اِ. داندیس/ نشر سروش
۹- ذن در هنر عکاسی خیابانی/ اریک کیم/ نشر نیسا (این کتاب لزوما در ژانر عکاسی خیابانی نیست، شیوهها و راهکارهایی که معرفی میکند میتواند برای هر عکاسی قابل توجه باشد)
۱۰- کتاب مکتب عکاسی دوسلدورف/ صالحه خوانساری/ نشر پرگار (مکتب عکاسی دوسلدورف یکی از مکتبهای مهم در عکاسی است که روی بسیاری از عکاسان قرن بیستم تأثیر گذاشت. صالحه خوانساری پژوهشی درمورد این مکتب انجام داده و آن را به صورت کتاب چاپ کرده است. اگر به این مکتب در عکاسی یا عکاسان آن علاقه دارید. این کتاب میتواند راهنمای خوبی باشد.)
۱۱- مفاهیم عکاسی/ دیوید بیت/ نشر حرفه نویسنده (یکی از درخشانترین آثار در زمینه تحلیل عکس و رسانهی عکاسی که تا کنون به فارسی دیدهام کتاب مفاهیم عکاسی دیوید بیت است. این کتاب به نوعی مباحث عمیقتری را مطرح میکند و از این رو پیشنیاز آن مطالعهی کتابهای دیگری در همین زمینه در عکاسی است. به همین دلیل شاید برای شروع خسته کننده و نامفهوم به نظر برسد، پیشنهاد میکنم این کتاب را در صورتی مطالعه کنید که کتابی مثل تاریخ عکاسی بیومنت نیوهال یا کتابهای دیگری از نویسندگانی همچون سوزان سونتاگ، جان برجر و بارت را مطالعه کردهاید.)
۱۲- عکاسی درآمدی انتقادی/ لیز ولز/ نشر مینوی خرد (متاسفانه هنوز این کتاب را مطالعه نکردم، اما از بسیاری اساتیدم شنیدم که کتاب مباحث کلیدی در زمینه تحلیل رسانه عکاسی و سبکها و ژانرهای مختلف آن ارائه میکند.)
۱۳- نگاهی به عکسها/ جان سارکوفسکی/ نشر سمت (جان سارکوفسکی در این کتاب عکاسان مهم در طول تاریخ عکاسی را با آوردن یک عکس از آنها معرفی کرده و در کنار آن یک یادداشت کوتاه نوشته است. برای آشنایی با عکاسان این کتاب میتواند اطلاعات خوبی از زبان منتقد طراز اول عکاسی بدهد.)
۱۴- مجموعه عکس چیست؟/ اسماعیل عباسی/ نشر پرگار (این کتاب برای معرفی مجموعه عکس و شاخههای آن اطلاعات مفیدی در بر دارد. رویکرد این کتاب به مجموعه عکسهای خبری نزدیک است.)
۱- داستان عکاسی/ مایکل لنگفورد/ نشر افکار (این کتاب از دو بخش تشکیل شده، در بخش اول نویسنده به مباحث تکنیکی و پیشرفت تاریخی فیلم دوربین و چگونگی ثبت آن در دورههای مختلف میپردازد و در بخش دوم درباره مباحث فرهنگی، اجتماعی و سبکهای مختلف آن بحث میکند. ترجمه خوبی ندارد اما برای کسانی که مایل به آشنایی اولیه با تاریخ عکاسی هستند مفید خواهد بود. )
۲- تاریخ عکاسی/ بیومنت نیوهال/ نشر مرکب هنر با همکاری نشر مرکب سپید (بیومنت نیوهال مفصلتر از لنگفورد درباره تاریخ عکاسی مینویسد. برای بحث تخصصیتر این کتاب را به جد پیشنهاد میکنم. کتاب یک سیر پیوسته تاریخی اجتماعی دارد و البته که کاستیهایی در آن دیده میشود اما همچنان میتواند برای علاقهمندان، مرجعی سودمند و کافی باشد. ترجمهی این کتاب تا حدی روان و شیواست.)
بخش نوشتن در عکاسی
بیتردید برای نوشتن در عکاسی باید بسیار خواند و مطالعه کرد. اما برای علاقهمندان به مباحث نقد چند کتابی که خواندم را معرفی میکنم:
۱- نقد و حقیقت/ رولان بارت/ نشر مرکز
۲- البته واضح و مبرهن است که … / ضیا موحد/ نشر نیلوفر (برای نگارش مقالات در زمینه عکاسی این کتاب میتواند راهنمای خوبی باشد.)
شاید به نظرتان برسد که کتابهایی همچون درباره عکاسی سوزان سونتاگ یا نقد عکس تری برت بیشتر رویکرد انتقادی دارند. درست است اما فکر میکنم این رویکرد انتقادی به فهم تصویر کمک میکند و یک عکاس باید درباره تصویر به عنوان چیزی که قرار است تولید کند، بیشتر بداند و دانش بصریاش را ارتقا دهد. به نظرم در کنار عکس گرفتن مطالعه یک عنصر ضروری برای پیگیری این حرفه است.
اما در مورد نشر. همانطور که در این فهرست هم مشاهده کردید، کتابهای عکاسی توسط ناشران متفاوتی چاپ میشوند. با این وجود، نشر بیدگل، حرفه هنرمند، حرفه نویسنده، پرگار و سروش بیشتر در این حوزه فعالیت میکنند و کتابهای خوبی چاپ میکنند. بنابراین اگر به کتابی از این ناشران برخوردید میتوانید تا حدودی اطمینان حاصل کنید که کتاب مناسبی را انتخاب کردید. همچنین نشر حرفه نویسنده ترجمههای خوبی دارد. علاوه بر این مترجمانی همچون شیرین دخت دقیقیان و پیام یزدانجو ترجمههای شیوا و روانی از آثار رولان بارت فراهم کردهاند که کتابهایشان را میتوانید از نشر مرکز خریداری کنید.
مجلات حرفه هنرمند نیز بسیار سودمندند و به بالا رفتن سطح سواد بصری کمک میکنند. من تا کنون چند شماره از این مجلات را خواندم. به نظرم جزء مجلاتی هستند که میتوان به عنوان یک کتاب به آنها نگاه کرد و نکتههای تازهای در آن یافت.
